Τελευταία Νέα
Διεθνή

Παγκόσμιος Αρμαγεδδώνας – Το τρίγωνο της κόλασης με Hormuz, δολάρια που τελειώνουν στον Περσικό Κόλπο και νέα χρηματοπιστωτική κρίση

Παγκόσμιος Αρμαγεδδώνας – Το τρίγωνο της κόλασης με  Hormuz, δολάρια που τελειώνουν στον Περσικό Κόλπο και νέα χρηματοπιστωτική κρίση
Η Gita Gopinath, πρώην αναπληρώτρια διευθύντρια και επικεφαλής οικονομολόγος του ΔΝΤ, επισημαίνει ξεκάθαρα ότι αυτό μπορεί να υποδηλώνει πως «οι συνέπειες της σύγκρουσης με το Ιράν είναι πολύ μεγαλύτερες από αυτές που βλέπουμε να αποτιμώνται στις αγορές
Οι χρηματοπιστωτικές κρίσεις για όποιον τις μελετά δεν μοιάζουν, αλλά αυτό που έχουν όλες κοινό είναι η πληθώρα παράξενων αφηγήσεων και ανθρώπινης ανοησίας.
Το κραχ του 1929 συνοδεύτηκε από ιστορίες για λούστρους που έδιναν χρηματιστηριακές συμβουλές με βάση τις φήμες για όλα όσα είχαν ακούσει.
Στις αρχές της δεκαετίας του 2000, οι επενδυτές πίστευαν ότι τα σύνθετα/δομημένα χρηματοοικονομικά προϊόντα και οι σύγχρονες μέθοδοι μαθηματικών χρηματοοικονομικών θα καθιστούσαν ασφαλείς τις επενδύσεις σε αμφίβολα στεγαστικά προϊόντα.
Η ανοησία αυτών των αφηγήσεων αποτυπώθηκε στο βιβλίο, This Time is Different, γραμμένο από τους Kenneth Rogoff και Carmen Reinhart.
Η χρηματοοικονομική ευφορία συνήθως προκύπτει από αμνησία σχετικά με την οικονομική ιστορία.
Ο «λούστρος» της εποχής μας είναι ο Αμερικανός στρατιώτης που τοποθέτησε στοίχημα 400.000 δολαρίων στην Polymarket, ένα ψηφιακό γραφείο στοιχημάτων, πριν από τη σύλληψη του Προέδρου της Βενεζουέλας Nicolás Maduro τον Ιανουάριο.

Τι συμβαίνει με τα Αραβικά Εμιράτα

Αλλά η πιο παράξενη ιστορία απ’ όλες είναι μία που οι περισσότεροι έχουν εύκολα αγνοήσει, καθώς είναι κρυμμένη βαθιά στις οικονομικές σελίδες.
Ο Υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ Scott Bessent δήλωσε ότι αρκετά κράτη του Περσικού Κόλπου, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, έχουν ζητήσει γραμμές ανταλλαγής δολαρίων (swap lines) με τις ΗΠΑ.
Σε μια ανταλλαγή, δύο πλευρές συμφωνούν να ανταλλάξουν κάτι — στην προκειμένη περίπτωση, δολάρια με το νόμισμα των ΗΑΕ, το ντιρχάμ.
Μια γραμμή swap θα ήταν μια συμφωνία όπου τα Αραβικά Εμιράτα μπορούν να ενεργοποιήσουν την ανταλλαγή άμεσα, όποτε χρειαστεί.
Αλλά γιατί να το θέλουν αυτό;
Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα είναι πολύ πλούσια.
Το ποσό των δολαρίων που ήδη κατέχουν στα αποθεματικά τους είναι πάνω από 10 φορές μεγαλύτερο από το Ταμείο Σταθεροποίησης Συναλλάγματος της αμερικανικής κυβέρνησης, που θα ήταν ο αντισυμβαλλόμενος της συμφωνίας.
Τι συμβαίνει στη πράξη
- Οι πετρελαιοπαραγωγοί της Μέσης Ανατολής έχουν συνεχιζόμενες δαπάνες σε δολάρια ΗΠΑ.
- Λόγω του αποκλεισμού των στενών, οι πετρελαιοπαραγωγοί δεν έχουν έσοδα σε δολάρια.
- Οι γραμμές ανταλλαγής (swap lines) αποσκοπούν στην αποφυγή μιας άτακτης πώλησης περιουσιακών στοιχείων, η οποία θα ασκούσε ανοδική πίεση στα επιτόκια των ΗΠΑ.
Επιπλέον, να δούμε τα  εξής μεγέθη:
Εξαγωγές αργού πετρελαίου των ΗΠΑ: ~100 δισ. δολάρια
• Εισαγωγές αργού πετρελαίου των ΗΠΑ: ~140–147 δισ. δολάρια
• Οι ΗΠΑ παραμένουν καθαρός εισαγωγέας αργού πετρελαίου σε όρους αξίας
• Εξαγωγές πετρελαϊκών προϊόντων: 254 δισ. δολάρια
• Εισαγωγές πετρελαϊκών προϊόντων: 197 δισ. δολάρια
• Καθαρό αποτέλεσμα: +57 δισ. δολάρια (καθαρός εξαγωγέας πετρελαϊκών προϊόντων σε όρους αξίας)
Παγκόσμια κλίμακα
• Η παγκόσμια αγορά αργού μόνο διακινεί περίπου 3 τρισ. δολάρια ετησίως
• Οι ευρύτερες αγορές πετρελαίου και ενέργειας είναι πολλαπλάσια μεγαλύτερες
• Τα 57 δισ. δολάρια καθαρά αντιστοιχούν σε περίπου 0,002% της αξίας του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου — αμελητέο.
Ακόμη και μια μεγάλη διαταραχή στα Στενά του Hormuz δεν θα δημιουργούσε ουσιαστική πίεση επαναπατρισμού δολαρίων σε σχέση με το υπεράκτιο απόθεμα των 14 τρισ. δολαρίων, σύμφωνα με δημοσίευμα των FT.
Ακόμη κι αν υποθέσουμε ότι υπάρχει αυτή η τεράστια «δεξαμενή» κεφαλαίων που αγοράζει αμερικανική ενέργεια, οι ΗΠΑ δεν μπορούν να αυξήσουν την παραγωγή αρκετά ώστε να καλύψουν τη ζήτηση.
Υπάρχει πραγματική έλλειψη παραγωγής πετρελαίου που οι ΗΠΑ δεν μπορούν να καλύψουν.
Αυτό ασκεί ανοδική πίεση στα επιτόκια και στις πιστωτικές συνθήκες.
Στιγμιότυπο_οθόνης_2026-05-02_195020.png
Πολύ ευρύτερες οι συνέπειες της κρίσης στο Hormuz 

Η Gita Gopinath, πρώην αναπληρώτρια διευθύντρια και επικεφαλής οικονομολόγος του ΔΝΤ, επισημαίνει ξεκάθαρα ότι αυτό μπορεί να υποδηλώνει πως «οι συνέπειες της σύγκρουσης με το Ιράν είναι πολύ μεγαλύτερες από αυτές που βλέπουμε να αποτιμώνται στις αγορές.
Ο Brad Setser, συνεργάτης στο Council on Foreign Relations, γράφει ότι κάτι ριζικά νέο συμβαίνει εδώ.
Για εκείνον, μοιάζει με μια αμφίβολη συναλλαγή εκτός βιβλίων», και στις οποίες «τα Εμιράτα παίρνουν το πάνω χέρι».
Η χειραγώγηση των αγορών στοιχημάτων και οι αμφίβολες συμφωνίες ανταλλαγής νομισμάτων είναι πιθανά προειδοποιητικά σημάδια μιας επερχόμενης χρηματοπιστωτικής κρίσης.

Η (κακή) συμφωνία με το Ιράν και η (νέα) χρηματοπιστωτική κρίση

Δεν γνωρίζουμε πώς θα τελειώσει ο πόλεμος με το Ιράν, αλλά η διπλωματική λύση είναι πιο δύσκολη απ’ όσο διατείνεται ο Πρόεδρος Donald Trump - αυτό φάνηκε το όταν το προηγούμενο Σαββατοκύριακο (25-26/4) ο Πρόεδρος των ΗΠΑ ακύρωσε το προγραμματισμένο ταξίδι στο Πακιστάν των απεσταλμένων του Steve Witkoff και Jared Kushner.
Μια πλήρης διπλωματική λύση θα χρειαστεί χρόνο για να προετοιμαστεί και να συμφωνηθεί.
Ακόμη και τότε, θα χρειαστεί επιπλέον χρόνος για να εφαρμοστεί. Αυτό θα πάρει μήνες.
Και πάλι, οι τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου δεν θα επιστρέψουν στα προηγούμενα επίπεδα, επειδή ο πόλεμος έχει προκαλέσει μόνιμες ζημιές σε υποδομές όπως αγωγοί και εγκαταστάσεις επεξεργασίας.
Οι ναυτιλιακές και οι ασφαλιστικές εταιρείες θα χρειαστούν χρόνο για να εκτιμήσουν πότε θα είναι ασφαλές να επιστρέψει η κανονικότητα δρομολόγια μέσω των Στενών του Hormuz.
Αν το Ιράν λάμβανε έσοδα από τη διέλευση μέσω των στενών, όπως έχει προτείνει ο Trump, αυτό θα δημιουργούσε ένα δαπανηρό προηγούμενο για την παγκόσμια οικονομία — έναν φόρο στη διεθνή ναυτιλία.
Εμπνευσμένος από τους Φρουρούς της Επανάστασης, ο υπουργός Οικονομικών της Ινδονησίας, Purbaya Yudhi Sadewa, δήλωσε ότι και η χώρα του εξετάζει την επιβολή διοδίων σε πλοία που περνούν από τα Στενά της Malacca.
Αυτό το πέρασμα είναι ακόμη πιο σημαντικό για την παγκόσμια οικονομία από το Hormuz Περίπου το 40% του παγκόσμιου εμπορίου περνά από εκεί.
Τα μέτρα αυτά θα παραβίαζαν τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας, η οποία καθιερώνει την αρχή ότι κανένα κράτος δεν έχει κυριαρχία πάνω στις θάλασσες.
Αν εγκαταλείπαμε αυτή την πρακτική, θα επιστρέφαμε στις εποχές της πειρατείας και της διπλωματίας κανονιοφόρων.
Δεν θα αναιρούσαμε μόνο τα τελευταία 30 χρόνια παγκοσμιοποίησης, αλλά τα τελευταία 200.
Δεν πρέπει να πιστεύουμε ότι μια πρόχειρη ειρηνευτική συμφωνία ή μια αμερικανική υποχώρηση θα ήταν το λιγότερο κακό αποτέλεσμα για την παγκόσμια οικονομία.
Ο μεγαλύτερος κίνδυνος δεν είναι η αύξηση των τιμών του πετρελαίου ούτε οι προσωρινές ελλείψεις ουρίας ή ηλίου για την επάρκεια τροφίμων.
Τα σοκ στην προσφορά προσφοράς είναι σοβαρά, αλλά μπορούν να προβλεφθούν.
Ο μεγαλύτερος βραχυπρόθεσμος κίνδυνος θα ήταν μια νέα παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση, που θα μπορούσε να προκληθεί όχι μόνο από έναν παρατεταμένο πόλεμο, αλλά και από μια κακή συμφωνία.

Οι αλυσιδωτές κρίσεις

Αν ο αποκλεισμός των Στενών του Hormuz οδηγούσε σε παγκόσμια ύφεση, θα μπορούσε να προκαλέσει μια σειρά αλυσιδωτών κρίσεων σε άλλα μέρη του χρηματοπιστωτικού συστήματος, ιδίως στο δημόσιο και ιδιωτικό χρέος.
Γι’ αυτό όσοι παρακολουθούμε τις παγκόσμιες χρηματοοικονομικές ροές ανησυχούμε όταν ακούμε για συνομιλίες ΗΠΑ – ΗΑΕ σχετικά με νομισματικές ανταλλαγές.
Αν πρόκειται απλώς για μια ύποπτη συμφωνία, αυτό θα ήταν ίσως το πιο ακίνδυνο σενάριο.
Αλλά θα μπορούσε επίσης να σημαίνει ότι προετοιμάζονται για «καρδιακή ανακοπή» του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος.
Σε ένα τέτοιο σενάριο, οι τράπεζες των ΗΑΕ μπορεί να δυσκολευτούν ξαφνικά να δανειστούν δολάρια, και μια γραμμή swap θα βοηθούσε στη διατήρηση της λειτουργίας του συστήματος — το οποίο όμως θα βρισκόταν υπό ακραία πίεση.
Τότε δεν θα μιλούσαμε απλώς για τιμές καυσίμων ή ελλείψεις, αλλά για μια Μεγάλη Ύφεση.
Υπάρχει, ωστόσο, μια μεγάλη διαφορά σε σχέση με το 2008.
Τότε, οι παγκόσμιοι ηγέτες συνεργάστηκαν για να αντιμετωπίσουν την κρίση.
Σήμερα, δεν θα πρέπει να περιμένουμε ότι θα συμβεί το ίδιο.

Μέσα σε αυτό το ζοφερό σκηνικό, υπάρχει ένα πιθανό θετικό στοιχείο: η τεχνητή νοημοσύνη (AI).
Θα μπορούσε να αποτελέσει τη σημαντικότερη καινοτομία από την εποχή του ηλεκτρισμού και να αλλάξει τον τρόπο που ζούμε και εργαζόμαστε.
Ωστόσο, οι παραδοσιακοί κανόνες των επενδύσεων εξακολουθούν να ισχύουν.
Οι επιπτώσεις της AI μόλις αρχίζουν να φαίνονται, και τα οφέλη της δεν θα έρθουν εγκαίρως για να μας προστατεύσουν από τις συνέπειες αυτού του πολέμου.
Με αυτή την έννοια, αυτή τη φορά πράγματι θα είναι διαφορετικά — αλλά όχι με θετικό τρόπο.

www.bankingnews.gr

Ρoή Ειδήσεων

Σχόλια αναγνωστών

Δείτε επίσης